Л.Өлзийтөгс : Тунирхал

Ахиад чи намайг уйлуулвал үүл болчихно шүү, би
Анхны салхи сэвхийхэд л тэнгэрээр нэг тарчихна
Ахиад нэг л гомдоовол цонхны цэцэг болчихоод
Аргадаж, гуйгаад сөгдөхөд чинь нэг ч үг дуугарахгүй

Нулимс нүднээс гардаг юм бишээ
Зүрх минь л нэг нэгээрээ дусалдаг юм
Нууцыг минь ингээд мэдлээ шүү, чи
Үгэнд л би хордчихдог юм

Сормууснаасаа ахиад дуслан бие минь эмтрээд эхэлбэл
Солонго болуутаа энэ минь үүрд замхрах нь ээ л гэж бодоорой

Л.Өлзийтөгс - Харанхуйн бороо

Зарим нь бүлээн, зарим нь хүйтэн бороон дуслууд
Нүд уруул дээр минь чимээтэй, чимээгүй үнсэлнэ
Заримдаа үнэн, заримдаа худал ертөнцийн
Ер нэгэн шөнөөс ер нэгэн бороо дусална.

Сар үгүй атал нойтон дусал бүр гэрэлтэж
Од үгүй атал орчлон бүхэлдээ гялалзана
Хуруу гараас минь тэнгэр дусагнаж
Хувцас өмсгөлөөс харангхуй бөнжигнөнө.

Л.Өлзийтөгс - Гуйлт

Чамайг эзгүйд би дандаа даардаг
Чамайг эзгүйд би дандаа айдаг

Миний төлөө гадагш гарах бүрийд чинь
Чиний өмнөөс даарч, өчнөөн ядардаг

Өөрийн гараар ургуулсан цэцэгсийнхээ үнэрт,
харуулдан
Өдөржин би нартай цонхон дээр суувч
Эргэж ирэхээс чинь нааш
гар минь ер бүлээцдэггүй
Энгэрт чинь наалдахаас нааш
зүрхний минь цохилт жигдэрдэггүй

Чиний эзгүйд цаг хүртэл зогсчихоод
Миний цэцэгсийн ургах чимээ ч сонсддогүй

Гараад л ирэхийн зуурт чинь
мянган жил өнгөрөх шиг
Галзуурмаар их харанхуйд
зуун жил болчих шиг
Хөлийн чинь чимээг сонсохоос нааш
амьдрал над руу ирдэггүй
Хөгширч орхидог оо, би
Түргэн наддаа ирээрэй

Л.Хасар: Намайг тоогоогүй эх орон

Тохойн чинээ би
Ирлээ гэж чарлахад
Эх орон минь намайг тоогоогүй
Тоохгүй байх тусам нь би
Эх орондоо уйлж хайртай болсон
Энд тэнд гишгэлж
Өвдгөө шалбалахад минь
Эх орон минь намайг тоогоогүй
Тоохгүй байх тусам нь би
Нулимсаа дотогш залгиж
Эх орондоо инээж хайртай болсон

Л.Хасар: Хагацал

Чи шатаж байсан
Чиний амьсгал хүртэл шатаж байсан
Шатсан мод шиг сормуус чинь
Хацар дээр чинь унаж
Шатаж байсан . . .

Нээрэн чи шатаж байсан
Нийлээд чи бид хоёр шатаж байсан
Нуухын аргагүй асаж байсан
Нурам болтлоо цогшиж байсан
Даарсан хагацал дэргэд
Дагжиж байсан . . .

Лхамноржмаа - Чиний явсан мөр

Нүднээс минь доглон нулимс унасан нь
Чиний явсан мөр байна
Нүцгэн модны мөчирт ганц навч дүүжлэгдэх нь
Чиний амласан хайр байна.
Шархадсан баатар шиг шаналан
Дурлалдаа халуурч
Шампалын орон гэж андууран
Чи над дээгүүр явж өнгөрсөн байна

Харцны минь сүүдэрт сэрүүцэж
Халуурахад минь бүлээцэж
Хараа алдарч хайртаа дарлуулсан
Хүүхэн хүний зүрхэн дундуур
Чи явж өнгөрсөн байна
Магнайд минь гурван зураас тодорсон нь
Магад, чиний явсан мөр байна
Ихэр саран зүүдэлж үүрээр жинтсэн шөнө
Энэ бас чиний л явсан мөр байна
Балд шунах эрвээхэй шиг
Аалинд согтож
Бүжгийн тэнхим гэж андууран
Бүдэрч босч явсан байна, над дээгүүр
Инээдний минь эгшигт хоргодож
Ихэмсэгт минь татагдаж
Ижил үгүйлж хайр хүлээсэн
Их хүний тархин дундуур явж өнгөрсөн байна, чи
Нүднээс доглон нулимс унасан нь
Чиний явсан мөр байна
Нүцгэн модны мөчирт ганц навч дүүжлэгдэх нь
Чиний амласан хайр байна.

Лхамноржмаа - Чамд хэн хэлсэн юм бэ?

Миний амрагийг хав хархан нүдтэй гэж
Миний амрагийг хачин дөлгөөн аальтай гэж
Миний амрагийг хавар эртийн бороо шиг гэж
Миний амрагийг намар оройн нар шиг гэж
Чамд хэн хэлсэн юм бэ ?

Миний амрагийг халгин цалгин дуулдаг гэж
Миний амрагийг хад эмтэртэл гуньдаг гэж
Миний амрагийг халуун зуны харз шиг гэж
Миний амрагийг хайруу өвлийн зэрэглээ шиг гэж
Чамд хэн хэлсэн юм бэ ?

Миний амрагийг тэнгэр мэт амгалан гэж
Миний амрагийг тэнгис мэт омголон гэж
Миний амрагийг эр сэтгэлдээ эрмэгхэн гэж
Миний амрагийг энгэрийг нь түшихэд энхрийхэн гэж
Чамд хэн хэлсэн юм бэ ?

Миний амрагийг хараад л дурламаар гэж
Миний амрагийг хайраа дэвсч аргадмаар гэж
Миний амрагийг хажууд нь эрхэлж нялхармаар гэж
Миний амрагийг хагацалгүй учралгүй жаргамаар гэж
Чамд хэн хэлсэн юм бэ ?

Миний амрагийг миний аялагхан шаналал гэж
Миний амрагийг миний алс одохын шалтаг гэж
Миний амрагийг миний аргадлын дуу гэж
Миний амрагийг миний амин хайрын учрал гэж
Чамд хэн хэлсэн юм бэ ?

Эссэ хэрхэн бичих вэ?

Хvн уншиж сурахаасаа ємнє хамгийн тvрvvнд бодож сурдаг уу? Бичиж сурахаасаа ємнє хамгийн тvрvvнд уншиж сурдаг уу?

Хvн єдрєєс єдєрт геометр прогрессоор єсєн нэмэгдэж байгаа мэдээлэл, ном, сэтгvvлийг ямарч замбараагvй уншвал “бариагvй ч номгvй, барьсан ч чиггvй байрны хvvхдvvд” болох нь ойлгомжтой. Оюутан залуус бид хэрэгтэй мэдээллээ хайж олоод уншихад ч учир байдаг бол тэрхvv уншсан мэдээллээ хэрхэн эзэмшснээ эссе бичиж, яаж илэрхийлж сурах вэ?

Амьдралаас хэрхэн хүссэнээ авах вэ?

1. Та амьдралаас хүссэнээ авахын тулд эхлээд өөрийгөө хэн гэдгээ сайн мэдэж байх хэрэгтэй. Өөрийгөө чухам хэн бэ гэдгээ үнэлж,дүгнэх нь танаас нилээд хугацаа шаардаж болно.

Танд өөрийгөө үнэлэхэд тус болох дараах  асуултууд байдаг.

• Та өөрийн сурахыг хүсэж байгаа зүйлээ хэр сайн судалсан хүн бэ?
• Та амьдралынхаа өөр өөр салбаруудад ямар ямар хүчин чармайлтуудыг гаргадаг вэ?
• Таны хамгийн давуу болон сул талууд юу вэ?
• Та найз нөхөд, ажил, хоббигоо хэрхэн сонгодог вэ?
• Та танил хүмүүс, гэр бүл, найз нөхөд, танихгүй хүмүүстэй хэрхэн харьцдаг вэ?
• Та өөртэйгээ ярилцдаг уу?
• Танд маш их бололцоо байгаа. Та тэднээс хэдийг нь хөгжүүлж чадсан бэ?
• Таны хамгийн муу зан чанар тань юу вэ?
• Та өнгөрсөн жил, түүний өмнөх жилүүдэд, өнгөрсөн сард, түүний өмнөх сард та ямар ажлуудыг хийж гүйцэтгэсэн бэ?
• Таныг хэн гомдоож байсан бэ? Та хэнийг гомдоож байсан бэ?

Хамгийн гол асуулт бол та 5 жилийн өмнө өөрийгөө төсөөлж байсан шигээ, хэдэн жилийн өмнө хүрнэ гэж бодож байсан түвшиндээ одоо хүрсэн байна уу, үгүй юу?

Тэгэхээр та эдгээр асуултуудад хариулах үед л өөрийгөө хэн гэдгээ ухаарсан байх.
Таны юу хүсэж байгаа чинь таныг хэн гэдгийг мөн тодорхойлох болно.

Эйнштенээс суралцахуй...

1. Сониуч зандаа хєтлєгд: Ямар зvйл чиний хорхойг хvргэж, сониуч занг чинь єдєєдєг вэ? Тэр сонирхсон зvйлдээ vнэн сэтгэлээ зориулах хэрэгтэй.

2. Цєхрєшгvй зан гэдэг бол vнэлж баршгvй эрдэнэ юм. Та тэсвэртэйгээр бvхнийг давж, зорьсон зогсоолдоо хvрч чаддаг уу? Шуудангийн маркийг бодоод vз дээ. Тvvний vнэ цэнэ нь дугтуйн дээр наасан vеэс эхлэн зорьсон газраа очин захидлыг задлах хvртэл байдаг.

3. Одоо цагт анхаарлаа хандуул:
Ухаанаа тєвлєрvvлэх эсэхээс л амжилт, алдаа хоёрын ялгаа гардаг юм шvv.

4. Тєсєєлєл хамгийн хvчтэй: “Тєсєєлєл дотор бvгд бий. Энэ бол ирээдvйн одоо цаг юм. Тєсєєлєл бол мэдлэгэзс ч илvv чухал шvv. Оюун ухааны мєн чанар нь хэр их зvйл мэддэгээс бус, харин хэрхэн амжилттай тєсєєлж чаддагаас л хамаардаг.