Бид чинь тэгээд Хүн чононууд болж таарах нь уу?

Яаая хүмүүс нээрээ "Бид чинь Бөртэ чоно Гуа маралын удамтай" гэж ирээд л "Чоно гэдэг чинь ижил тэнгэртэйдээ харагддаг Илүү тэнгэртэйдээ алагддаг эд" гэж холбоод л ёстой улайтал улайтал авхымаа...

Тэгхээр Монголчууд гэдэг чинь "Чоно хараад сэргэдэг Хийморь хэмээгч сүлдтэй Чоно, буга 2-ын дундаас төрсөн Хүн чоно"-нууд болж таарах нь байна ш дээ... гэж мэгээд тэнэгтээд байхгүй юу? :-P

За за балайрах яахав хүмүүсийн ийм яриаг сонсхоор нээрээ өмнөөс нь санаа зовоод бхымөө... Тайлбарлаад ч ойлгохгүй нтр...
Шинжлэх ухаан ийм өндөр түвшинд хөгжчихсөн, түүх судлал ч бас овоо хөгжчихсөн ядаж л Монголчууд Чононоос үүссэн гэж тэнэгтээгүй, биологи хүн юунаас үүссэнийг бүрэн дүүрэн баталчихаагүй боловч 1200 жилийн дотор чононоос хүн үүсэж амжина гэж бас тэнэгтчихээгүй Өө бас нууц товчоог уншчихсан юм бол ядаж түүхэн зохиол болхыг нь мэдмээр, 10 жилд сурсан юм бол уран зохиолд уянгын халил мэтийн чимэглэл байж болохыг ойлгомоор...

Ер нь миний санахад нэг чоно, буга 2 ч билүү явж байгаад хүн болоод байдаг дүрслэл Үндэсний телевизийн Үлгэрийн цагаар гардаг байсан байх аа... арай түүгээр түүхээ төсөөлж явдаггүй л байлтай...

Уул шугамандаа Бөртэ чоно гээд яриад байгаа зүйл чинь Чоно биш хүн, Бөртэ-Чино (Бөртэ-Чину) гээд хүний нэр юм л даа. Зарим хүмүүс онгон шүтээн гэж үздэг тал ч бий л дээ гэхдээ түүхчид судлаад: "Бөртэ-Чино хэмээх баатар эр (Байгаль далай орчмоос юмуу, дархадын хотгорын цаад хэсгээс...) нүүдэллэн ирж Бурхан халдун ууланд суурьшсан бөгөөд тухайн үед Онон, Хэрлэн мөрний сав газрын Монголчуудын ахлагч байсан" гэсэн түүхэн баримтууд гаргаад ирчихсэн. Бөртэ Чиногийн амьдарч байсан энэ үе бол түүхэн он цагийнхаа хувьд Манай Эриний 8-р зууны үед хамаарна.

Эрүүл хүний, саруул ухаанаар бодоод үзсэн ч 8-р зууны үед чононоос хүүхэд төрөөд л... гэж мэгээд бодох гэхээр Логикт баригдсан миний ухаан лав хүрдэггүй юм л даа... :-P

Ярихаасаа өмнө бодоод үз л дээ найз минь...

Манж чин улсын төрийг барьж байсан Монгол хатан

1625 онд Манж Чин улсын угсаа залгасан хунтайж Тай Цун нь 15 хан настай нэгэн охинтой ураглан хуримлажээ. Энэ охин бол Хорчин аймгийн ноён, Чингис хааны отгон хүү Толуйн угсаа Хиад Боржигон овогт бээл Зайсангийн охин байлаа. Нэрийг нь Амарлингуй гэнэ. Гэвч түүнийг Хятадын түүхэнд Хуванхэу гэж тэмдэглэсэн байдаг.

Тэрээр Манж чингийн анхны их хаан Нурхач баатрын 9 дэх хүү, хаан ширээг залгамжилсан Тай цун буюу “Дээд эрдэмт” хааны хатан нь байв. Анх тэрээр хааны ордонд хаан угсаа залгамжлагчийн 9 дэх татвар эм нь болж очсон байна. Хүүхэд наснаасаа гүйцэд салаагүй түүнд ханхүүгийн татвар эмсүүд ихэд дээрэнгүй хандахын зэрэгцээ ордны хуучин бурхинууд үл тоон харьцдаг байв. Амарлингуйд хэдэн шивэгчдээс нь өөр ойр дотны хүн байсангүй. Эдгээр шивэгчидтэйгээ Амарлингуй жинхэнэ найз нөхрийн ёсоор харьцдаг байсан учир тэрээр шивэгчдээ дорд үзэж тэдэнд дээрэнгүй ханддаг байсан бусад хатад болон татвар эмсээс эрс ялгарч байв. Ингэж л өөрийнхөө төлөө яахаас ч буцахгүй хэдэн сайн хүнтэй болж авчээ. Амарлингуйг ордонд ирэх үед нь Ар халхын нэгэн ноён Чибхэмэн, ханхүүд мундаг догшин морь нэгийг бэлэглэсэн байв. Тэр морийг хааны ямар ч мундаг адуучин номхруулж чадаагүй юм гэдэг. Гэтэл Амарлингуй өнөөх догшин морийг хэдхэн хоногийн дотор үйлийн үргүй номхон морь болгож чадсан төдийгүй омголон Монгол зангаараа өөрөө унан хаа сайгүй хуй салхи шиг давхиж байх болсон учир түүгээр бахархсан ханхүү түүнд өнөөх морийг нь бэлэглэхийн зэрэгцээ их хэмжээний торго дурдан, эд эрдэнэ, алт мөнгөөр шагнав. Гэтэл гайхалтай нь өнөөх их эрдэнэсээр Амарлингуй бусдын адил баярхаж хөөрсөнгүй, түүний оронд бүгдийг нь хааны ордны ихэс дээдсүүдэд, тэр бүү хэл доод ажилчдад хүртэл тарааж өгсөн гэдэг. Ингэж л өөрийгөө тойрон хүрээлэгчдийг алхам алхмаар бий болгож байжээ. Маргааш зуун уут дүүрэнг эзэмшихийн тулд өнөөдөр арван уут дүүрэнг ашигтайгаар зарлагадаж бай. Энэ арга ухааныг түүнд эцэг ноён бээл Зайсан нь зааж өгч байсан ч байж магадгүй. Тийм биш бол тэрээр төрөлхийн арга ухааны дээдийг эзэмшигч мөн болой. Түүний энэ арга ухаан, овжин зан нь ханхүүд ихэд таалагдаж эхлээд байсан учир тэрээр 1626 онд буюу Тай цун хаан сууринд суумагц Амарлингуйд "Баруун ордны их хатан” гэсэн өндөр хэргэмийг албан ёсоор хүртээсэн байна. Ердөө ганцхан жилийн өмнө хааны ордонд ирсэн тал нутгийн Монгол охин ингэж л 16 хан насандаа ордны их хатнаар өргөмжлөгдсөн түүхтэй...